Karın bölgesinde gaz ve şişkinlik hissi, çoğu zaman beslenme alışkanlıklarıyla bağlantılı olarak ortaya çıkabiliyor. Ağır yemekler, hızlı yemek yeme, fazla karbonhidrat tüketimi ve gazlı içecekler bu şikâyetlere neden olabiliyor. Ancak uzun süre devam eden şişkinlik, sindirim sistemini ilgilendiren bazı sağlık sorunlarının da işareti olabiliyor.
Medicana International İzmir Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Bülent Şengül, özellikle haftanın yarısından fazlasında yaşanan ve bir aydan uzun süren karın şişkinliğinin uzman hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Şengül, istem dışı kilo kaybı, tekrarlayan kusma, kanlı veya siyah dışkılama, kansızlık ve gece uykudan uyandıran karın ağrısı gibi belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybedilmemesi gerektiğini vurguladı.
Geçici şişkinliğin nedeni beslenme olabilir
Her karın şişkinliğinin bir hastalığa işaret etmediğini belirten Dr. Şengül, kısa süreli yakınmaların çoğunlukla beslenme biçiminden kaynaklandığını söyledi.
Ağır yemekler tüketmek, fazla karbonhidrat almak, hızlı yemek yemek, yiyecekleri yeterince çiğnemeden yutmak ve gazlı içecek içmek şişkinliğe yol açabiliyor. Yemek sırasında hava yutulması da bu durumu tetikleyebiliyor. Bu tür şikâyetler sindirim sürecinin tamamlanmasıyla kendiliğinden geçebiliyor. Ancak aynı beslenme alışkanlıklarının devam etmesi, gaz ve şişkinlik probleminin kalıcı hale gelmesine neden olabiliyor.
Hastalığa bağlı şişkinlik daha uzun sürebiliyor
Bir sağlık sorunundan kaynaklanan şişkinliğin daha uzun süre devam edebileceğine dikkat çeken Şengül, yalnızca beslenme düzeninde değişiklik yapmanın her zaman yeterli olmayabileceğini belirtti.
Kronikleşen şişkinlik, kişinin günlük yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor. Gün içerisinde artan yakınmalar özellikle akşam saatlerinde daha belirgin hale gelebiliyor. Bazı kişilerde şişkinlik nedeniyle kıyafetlerin dar gelmesi gibi sorunlar da yaşanabiliyor.
Geçici şişkinlik ile hastalığa bağlı şişkinliğin ayırt edilmesinde kişinin genel sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, kullandığı ilaçlar, diğer şikâyetleri ve muayene bulgularının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Şişkinliğin ne kadar sürdüğü önemli
Ayda birkaç kez, belirli bir yiyeceğin tüketilmesinin ardından ortaya çıkan şişkinliğin fizyolojik olabileceğini belirten Şengül, şikâyetin sıklığı ve süresinin önemine işaret etti.
Şengül, kişinin haftanın yarısından fazla gününde yoğun şişkinlik ve gaz problemi yaşaması ve bu durumun bir aydan uzun sürmesi halinde gerekli incelemelerin yapılması gerektiğini söyledi. Uzun süreli gaz ve şişkinliğin tek bir hastalığa özgü olmadığını, farklı sindirim sistemi rahatsızlıklarının benzer belirtiler oluşturabileceğini de aktardı.
İrritabl bağırsak sendromu yaygın nedenlerden biri
Şişkinlik şikâyetiyle sağlık kuruluşlarına başvuran kişilerde sık karşılaşılan sorunlardan biri irritabl bağırsak sendromu olarak öne çıkıyor. Huzursuz bağırsak sendromu olarak da bilinen bu rahatsızlık, bağırsakların çalışma düzenindeki bozukluk ve hassasiyet artışıyla ilişkilendiriliyor.
Karın ağrısı, gaz, şişkinlik, ishal ve kabızlık gibi belirtilerle kendini gösterebilen rahatsızlığın yanı sıra ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalması olarak tanımlanan SİBO da şişkinliğe neden olabiliyor. Bağırsak florasındaki değişimler sonucunda artan bakteri yoğunluğu, besinlerin fermantasyonunu etkileyerek fazla gaz oluşmasına yol açabiliyor.
Çölyak hastalığı ve ülser de etkili olabiliyor
Dr. Şengül, çölyak hastalığı ve gluten hassasiyetinin ince bağırsağın yapısını ve emilim yüzeyini etkileyebildiğini, bunun da gaz ve karın şişkinliği oluşturabileceğini belirtti.
Mide ve onikiparmak bağırsağında görülen ülserlerin ise özellikle yemek sonrasında üst karın bölgesinde şişkinlik ve hazımsızlık hissine neden olabildiğini ifade etti. Bu rahatsızlıkların yalnızca şişkinlik belirtisine bakılarak teşhis edilemeyeceğini hatırlatan Şengül, kesin tanı için hekim değerlendirmesinin gerekli olduğunu vurguladı.
Şişkinliğin kaynağı yalnızca mide ve bağırsaklar olmayabilir
Sindirim sisteminde mide ve bağırsakların yanı sıra karaciğer, safra kesesi, safra yolları ve pankreasın da önemli görevleri bulunuyor.
Safra kesesinde taş veya çamur bulunması, özellikle ağır ve yağlı yemekler, yumurta ve çikolatalı yiyeceklerin ardından şişkinlik, hazımsızlık ve ağrıya neden olabiliyor. Pankreas hastalıklarında sindirim için gerekli enzimlerin yeterince üretilememesi, besinlerin parçalanmasını etkileyerek yoğun gaz oluşumuna yol açabiliyor.
Karaciğer hastalıklarında da safra asitlerinin yeterli miktarda üretilememesi veya bağırsağa ulaşamaması benzer sindirim sorunlarına neden olabiliyor.
Gıda intoleransı testlerinde dikkatli olunmalı
Şişkinlik şikâyetiyle başvuran hastalarda ilk olarak ayrıntılı hastalık öyküsünün alınması ve fizik muayene yapılması gerektiğini belirten Şengül, gerekli durumlarda farklı testlerden yararlanılabileceğini söyledi.
SİBO ve laktoz intoleransının değerlendirilmesinde nefes testlerinin tanıyı desteklemek amacıyla kullanılabildiğini aktaran Şengül, kandan yapılan IgG temelli gıda intoleransı testlerinin güvenilirliği konusunda ise soru işaretleri bulunduğunu ifade etti.
Bu testlerin sonuçlarına göre kontrolsüz ve kısıtlayıcı diyetlere başlanmasının doğru olmadığını belirten Şengül, gerekli görülen eliminasyon diyetlerinin hekim veya diyetisyen kontrolünde uygulanması gerektiğini kaydetti.
Bilinçsiz ürün kullanımı tanıyı geciktirebilir
Şişkinliği gidermek amacıyla doktora danışmadan kullanılan ilaçlar, müshiller, sindirim enzimi ürünleri ve detoks uygulamaları sorunun asıl nedenini ortadan kaldırmayabiliyor.
Bilinçsiz müshil kullanımının zamanla bağırsak hareketlerini olumsuz etkileyebileceğini belirten Şengül, bazı ürünlerin ve uygulamaların bağırsak florasında değişikliklere yol açabileceğine dikkat çekti. Şikâyetlerin geçici olarak baskılanmasının, altta yatan hastalığın teşhisini geciktirebileceğini ifade eden Şengül, uzun süreli yakınmalarda popüler diyet ve kürler yerine sorunun kaynağının araştırılması gerektiğini vurguladı.
Bu belirtiler varsa doktora başvurulmalı
Dr. Bülent Şengül, karın şişkinliğiyle birlikte aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçının görülmesi halinde hekime başvurulması gerektiğini belirtti:
- İstem dışı kilo kaybı
- Tekrarlayan kusma
- Kanlı veya siyah dışkılama
- Kansızlık
- Gece uykudan uyandıran karın ağrısı
- Uzun süre devam eden ve giderek artan şişkinlik
Yapılan değerlendirmelerde herhangi bir hastalık tespit edilmemesi halinde beslenme biçimi, diyet içeriği ve tüketilen miktarların yeniden düzenlenebileceğini belirten Şengül, ciddi hastalıklarda erken tanının tedavi süreci açısından önemli olduğunu söyledi.
